Tất thảy là hư không - Bác sĩ Trịnh Đăng Khoa

.

Hỏi: Tâm thức bạn nghiêng vì phật pháp nhưng chuyên môn là theo khoa học. Vậy bạn sẽ đối diện bên nhau như thế nào?

Trả lời:

Tất cả chúng ta đều biết rằng vạn vật trên thế gian này, kể cả cơ thể người, đều được cấu tạo từ các nguyên tử, nhưng nếu đi sâu hơn bạn phải hiểu bản chất của nguyên tử là gì.

Nguyên tử theo vật lý hiện đại không phải là một khối cứng rắn như những viên gạch nhỏ bé tạo nên vạn vật. Mỗi nguyên tử bao gồm hạt nhân mang điện tích dương ở trung tâm và các electron âm tính quay xung quanh với vận tốc cực cao. Tuy nhiên khoảng cách từ hạt nhân đến electron là vô cùng lớn so với kích thước của chính hạt nhân ấy. Có thể hình dung rằng nếu như hạt nhân nguyên tử lớn bằng một quả bóng bàn thì electron đang quay ở khoảng cách tương đương.

Điều đó có nghĩa là hơn 99,99% thể tích của một nguyên tử là rỗng không. Và nếu như nguyên tử là thành phần cơ bản của phân tử, phân tử cấu tạo thành tế bào, tế bào tạo nên mô, mô tạo nên cơ quan và cơ quan hợp thành cơ thể bạn thì cơ thể của bạn và cả thế giới vật chất quanh bạn thực chất là rỗng không và chưa dừng lại ở đó.

Theo cơ học lượng tử, các electron và hạt nhân không chỉ là hạt như ta vẫn nghĩ, chúng lưỡng tính, vừa là hạt, vừa là sóng. Nghĩa là, chúng chỉ hiện ra như một hạt khi bạn quan sát chúng, còn bản chất thì chỉ là năng lượng dao động trong một xác suất tồn tại. Còn cảm xúc của bạn theo hóa sinh y học thì sao? Yêu thương là serotonin, lo âu là cortisol, buồn giận là norepinephrine, dopamine, glutamate... Tất cả đều là những chất dẫn từ thần kinh, là kết quả của phản ứng hóa học trong não, mà hóa học là từ nguyên tử, mà nguyên tử là trong không. Vậy bạn có bao giờ dừng lại, hỏi rằng cảm xúc của tôi thực chất là gì? Buồn có thật hay không? Vui có chắc hay không?...

Nhưng mà vẫn chưa hết. Còn một câu hỏi mình đặt ra làm mình sụp đổ thêm lần nữa về nhận thức mà đến bây giờ mình vẫn chưa tìm được câu trả lời trong bất kỳ tài liệu khoa học nào. Câu hỏi đó là nếu như cảm xúc con người chỉ là một chuỗi phản ứng sinh học như máy tính xử lý tín hiệu điện tử, vậy thì cái gì ra lệnh cho phản ứng ấy bắt đầu? Ai đã ra lệnh “buồn đi” để hệ viền tiết ra serotonin? Ai đã nói “giận đi” để Amydala phóng ra Norepinephrine? Trước các dòng tín hiệu thần kinh là ai?

Vũ trụ vật chất, kể các cơ thể của bạn không phải “Có”, mà là “Hiện tượng”. Đức Phật trong giáo lý nguyên thủy không chỉ hỏi mà còn chỉ ra rằng do mắt và sắc làm “Duyên”, nhãn thức sinh 3 thứ hòa hợp lại gọi là “Xúc”. Do Xúc làm Duyên, Thọ sinh do Thọ làm Duyên thì Ái sinh.

Tất cả cảm xúc, tất cả suy nghĩ đều chỉ là kết quả của Duyên sinh, không có tự ngã điều khiển, không có chủ thể thường hằng, chỉ là sóng tri thức khởi lên như mây nổi trong gió và hợp tan bởi các điều kiện. Mà Duyên, theo Phật, không phải là vật chất, không phải là chất dẫn truyền, mà là một chuỗi các điều kiện bất định: Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức. Cuối cùng thì nó đi đến một vùng mà hiện tại khóa học chưa chạm đến. Vùng đó gọi là Tánh Biết, một thứ không hình tướng, không chất liệu, không khối lượng, nhưng là nền tảng để mọi kinh nghiệm xảy ra.

Và nếu bạn hỏi mình rằng “Tâm thức bạn nghiêng về Phật Pháp nhưng chuyên môn lại theo khoa học, vậy bạn sẽ đối diện bệnh nhân như thế nào?” Thì mình sẽ trả lời rằng: “Càng hiểu sâu Phật Pháp, mình càng phải nắm thật vững Y học hiện đại. Vì người bệnh đang sống trong cõi này, với thân xác bằng da bằng thịt, với cơn đau là có thật. Và cái đang làm họ khổ, đang khiến họ thở dốc, quằn quại, mất ăn mất ngủ không phải là ảo tưởng mà là một thực thể có thật. Đức Phật từng dạy rằng: “Ta không phủ nhận đau khổ, nhưng đau khổ là duyên sinh”. Đức Phật là bậc giác ngộ vẫn từng bị đau lưng, từng bị ám sát, từng bị bệnh kiết lỵ trước khi nhập diệt. Tại vì Phật Pháp không phải là cây gậy thần, nó là con dao trí tuệ dùng để cắt bỏ vô minh, không phải để chối bỏ hiện thực.

Bệnh là quả, nhưng quả này không phải từ trên trời rơi xuống. Nó đến từ những duyên sâu xa, từ thói quen ăn uống, môi trường sống, tâm lý tích tụ hoặc là kể cả những yếu tố vi tế không thể lường trước được hết. Bác sĩ không thể quay ngược thời gian để thay đổi cá nhân, nhưng bác sĩ có thể gieo một cái duyên đúng trong hiện tại đó là to thuốc đúng, lời khuyên đúng, phẫu thuật đúng và cả tâm thế bình an khi trao ra một ánh nhìn. Bạn đang tìm hiểu Phật Pháp nhưng bệnh nhân chưa chắc là người giác ngộ, họ không thể tự quán chiếu rằng cân đau này không có thật, rằng ruột thừa không viêm, rằng ung thư là ảo ảnh. Bạn cũng không phải là người có thần thông, không phải vì đọc được vài quyển sách mà tự cho rằng mình có thể đặt tay chữa bệnh, dẫn năng lượng hay là truyền từ trường.

Phật Pháp là đạo trí tuệ, không có thần linh, không có đức tin mù mờ, không có những phép màu trừu tượng, chỉ có sự tỉnh thức và trí tuệ đặt giữa đời sống này, giữa cõi đau khổ này. Và mình xin trích lời Đức Phật trong Kinh Tương Ưng: “Này các tỳ kheo, trong thân già một sải tay này có trí kiến, có thế giới, có sự sanh, có sự diệt, có con đường đưa đến đoạn tận của khổ đau.”